Trots als in de herinnering

Het jaar van de Koskrötn in de Valle dei Mòcheni

Daar staat hij, op de drempel van de alpenboerderij. Een lantaarn verlicht de deuropening in de donkere koude nacht. De oude Roberto tuurt in de duisternis tot hij in de verte het licht van de Stéla* ziet. De groep van de Stelàri is tot een halt gekomen op de heuvel en zingt uit volle borst een lied in de richting van de afgelegen alpenboerderij.

De oude man groet en bedankt hen met een knik, de stoet groet terug en verdwijnt in de duisternis.

Herinneringen.

Zo gaat het elk jaar. Wanneer de processie van de Stéla voorbijkomt, keert de oude Roberto terug naar de tijd toen hij een Koskrötn was. Een jonge Koskrötn die volwassen wordt. Dapper en trots als een haan.

Een herinnering die hij als een schat in zijn geheugen bewaart, als een kostbaar horloge dat hij koestert en af en toe in zijn handen neemt om naar te kijken.

Allemaal dankzij haar.

Anna.

Hij zag haar voor het eerst op nieuwjaarsdag. 

Hij maakte deel uit van de groep zangers. Ze trokken van boerderij naar boerderij en zongen in koor de liederen van de Stéla om wat geld bij elkaar te schrapen voor de kerk. 

Roberto droeg zijn feestpak, de militaire zakdoek om zijn nek en de opvallende kronz op zijn hoofd**. Het had hem een hele maand gekost om de hoed te maken, waarbij hij de kleine balletjes, gedroogde bloemen en stukjes gouden folie één voor één toevoegde. 

De finishing touch was de opvallende staartveer van de auerhoen aan een van de zijkanten van de hoed. Het was een hele klus geweest om de veer te vinden, maar het was de moeite waard geweest. 

Met deze hoed voelde hij zich onoverwinnelijk. Geen enkel meisje uit Palù zou hem kunnen weerstaan.

Dus toen hij Anna met haar familie bij de ingang van haar huis zag staan, glimlachte hij tussen de liedjes door naar haar. En zij glimlachte terug. En zo eindigde die vluchtige ontmoeting.

Op die dag besloot Roberto dat hij moest leren dansen.

Avonds na het werk ontmoette hij zijn vrienden en onder het geluid van de reta, het typische accordeon van de Valle dei Mòcheni, gingen ze naar de stallen of de velden om de beste danspassen uit te proberen. Passen waarop de meisjes verliefd zouden worden.

De weg naar Anna’s hart moest stap voor stap worden afgelegd.

Pas met carnaval kon hij haar benaderen. En met haar dansen. Het zweet stond in zijn handen terwijl hij zich de passen probeerde te herinneren die hij wekenlang had ingestudeerd en gerepeteerd; hij was bedwelmd door de geur van die lange bruine haren en haar hart zo dicht bij het zijne.

Daarna gingen ze uit elkaar. Het feest was voorbij. En ook carnaval was voorbij.***

Maar ze zagen elkaar terug. Eenmaal, tweemaal, vele malen.

Herinneringen.

Zoals die keer dat ze elkaar de eeuwige liefde verklaarden op de heuvelrug van Costalta. Boven het dorp. Waar geliefden naartoe gingen om de Valle dei Mòcheni rood en oranje te zien kleuren bij zonsondergang.

Herinneringen. Want de tijd gaat snel voorbij.

De oude Roberto pakt zijn zorgvuldig bewaarde kronz van de plank. Hij streelt de veer die het uiteinde ervan siert. Hij improviseert een danspasje en gaat dan uitgeput voor de gedoofde open haard zitten. Hij sluit zijn ogen, in zijn oren wiegt het geluid van de reta hem in de duisternis van de nacht. 


* Het ritueel van de Stéla, dat ooit wijdverspreid in het hele Alpengebied was, is de belangrijkste jaarlijkse bijeenkomst van de gemeenschap in de dorpen Fierozzo en Palù. Op oudejaarsavond en op de avonden van nieuwjaarsdag en Driekoningen zingt een koor bestaande uit mannen en Koskrötn die een grote ster dragen, bij alle huizen, kerkjes en kapelletjes in het dorp traditionele liederen die de geboorte van de Heer en de komst van de drie wijzen aankondigen. (Paneel permanente tentoonstelling, Istituto Culturale Mòcheno, Palù del Fersina)


** De kronz is de traditionele versierde hoed die de Koskrötn dragen. Hij is gemaakt met behulp van kleine kerstballetjes, gedroogde bloemen, goudkleurig aluminiumfolie, koperdraad en drie kleine gekleurde boompjes die zijn samengebonden met gouddraad die het jaar van de jaargenoten weergeeft. De drie boompjes zijn met stiksels aan de linkerkant op een gewone zwarte vilten hoed geplaatst, waarop ook de staartveren van de auerhoen worden bevestigd. Vroeger werd de hoeden gemaakt door enkele vakkundige families. Vandaag de dag zijn er nog maar een paar mensen die in staat zijn dit te doen. (uit “Muzikale identiteit van de Valle dei Mòcheni”, Renato Morelli, 1996) 

*** In de periode van Driekoningen tot Vastenavond waren de Koskrötn de hoofdrolspelers van verschillende dansevenementen in de verschillende boerderijen. Het waren belangrijke momenten om te socialiseren voor de jongeren van de Valle dei Mòcheni.


CREDIT PHOTO: Archivio BKI, foto Alessio Coser e Archivio Flavio Faganello, foto di Flavio Faganello

De Mòcheni-Valley

Tussen mythe en werkelijkheid
VAI ALLA SEZIONE
Published on 05/01/2026